Plant gids: Crocus

Er bestaan meer dan 80 krokussoorten, die voornamelijk in de winter en in het voorjaar bloeien, maar een klein aantal ervan bloeit in het najaar. Krokussen behoren tot de eerste voorjaarsbloeiers en soms boren de bloemen zich door de sneeuw heen. Bij sommige soorten verschijnen de bloemen een paar weken vóór de bladeren. De meeste krokussen zijn inheems in de landen rond de Middellandse Zee, waar ze meestal op grote hoogte groeien. Naar het oosten toe komen ze tot in Afghanistan voor.

Uiterlijk Krokussen hebben kort, vrij weinig, grasachtig blad. De mooie, kelkvormige bloemen staan aan korte, 6–12 cm lange stelen. De meeste zijn blauw, paars, wit, geel of roomwit, maar sommige soorten hebben roze bloemen. Bij veel soorten komen op de bloembladen donkerdere strepen of vlekken voor.

Gebruik Hoewel je ze wel kunt plukken, komen deze kleine bolgewasjes vooral in de tuin het mooist tot hun recht. Ze worden meestal massaal aangeplant in bedden, vooral aan de voorkant van borders. Je kunt ze in het gras of onder loofbomen laten verwilderen. Krokussen zijn heel geschikt voor rotstuinen en staan vroeg in het voorjaar leuk in potten, vooral in bloembakken onder het raam. Sommige soorten bloeien slechts kort, maar door verschillende soorten aan te planten kun je bijna vanaf het late najaar tot laat in het voorjaar onafgebroken van deze vrolijke bloemen genieten.

POPULAIRE SOORTEN

Lente Enkele van de meest populaire in het voorjaar bloeiende soorten zijn C. biflorus, C. chrysanthus, C. flavus, C. minimus, C. tommasinianus en C. vernus. Van een aantal hiervan zijn cultivars verkrijgbaar, waarvan vooral die van C. chrysanthus heel populair zijn, hoewel elke soort haar eigen liefhebbers kent. C. ancyrensis bloeit bijzonder vroeg: al in januari-februari.

Herfst Tot de in het najaar bloeiende soorten behoren C. kotschyanus, C. niveus, C. laevigatus, C. longiflorus, C. nudiflorus, C. sativus (de saffraankrokus), C. serotinus (ook bekend als C. salzmannii) en C. speciosus. Crocus sativus is bekend als leverancier van de meest kostbare specerij. De saffraankrokus, die inheems is in de gematigde gebieden van Eurazië en wijdverspreid voorkomt in het mediterrane gebied, heeft een heel speciaal klimaat nodig om tot bloei te komen en is een buitengewoon arbeidsintensief gewas. De saffraan is uitsluitend afkomstig van de stempels van de bloem en er zijn 154.000 bloemen nodig voor één kilo saffraan.

GROEIOMSTANDIGHEDEN

Situering Bij voorkeur een lichte, zonnige groeiplaats waar lichte schaduw wordt verdragen.

Standplaats Geschikt voor rotstuinen, verhoogde bedden, de voorkant van borders en voor verwildering in het gras. Vraagt een doorlatende, liefst humusrijke grond.

KWEKEN

Planten Plant nieuwe bolletjes ongeveer 5 cm diep en 5–10 cm uit elkaar. Soorten die in het voorjaar bloeien worden in de herfst — van september tot november — geplant, terwijl in het najaar bloeiende soorten in juli en augustus geplant moeten worden. De stengelknollen van sommige soorten kunnen mettertijd behoorlijk groot worden; graaf ze op en zet ze zo nodig iets verder uit elkaar.

Voeding Geef na de bloei wat kunstmest, vooral op voedselarme grond. Watergeven is alleen bij zeer droge periodes nodig; maar planten die in het najaar bloeien moeten na het planten in de zomer wel vochtig gehouden worden.

Problemen Als krokussen op een geschikte standplaats en in de juiste grond worden geplant, leveren ze weinig problemen op. Soms kunnen vogels de bloemen beschadigen. Vooral mussen schijnen aangetrokken te worden door de vorm of kleur van de bloem en kunnen ze aan flarden pikken. Als dat gebeurt, moet je een net over de planten spannen.

BLOEI

Seizoen De bloeitijd hangt af van de soort; sommige variëteiten bloeien vanaf het eind van de winter tot vroeg in het voorjaar, andere iets later. Soorten die in het najaar bloeien doen dat tussen september en begin december, en de bloei overlapt soms die van de vroegste winterbloeiers als die tegen een warme muur staan.

Plukken Krokussen zijn geen goede snijbloemen, hoewel ze in de vaas wel een paar dagen goed houden.

NA DE BLOEI

Verzorging Het is absoluut noodzakelijk om het krokusblad te laten staan totdat het helemaal geel is, omdat de stengelknol voldoende voedsel moet verzamelen om het volgende seizoen te kunnen bloeien. Elke drie tot vier jaar kun je de knolletjes opgraven en splitsen, maar je kunt ook wachten tot ze vanzelf naar de oppervlakte groeien.

IN ÉÉN OOGOPSLAG

Laagblijvend bolgewas, zeer gewaardeerd om de vroege voorjaarsbloemen in allerlei kleuren. Uitstekende kuipplant.

Let op: de tabel in het boek gebruikt symbolen voor voorjaars- en najaarsbloeiers (* voorjaarsbloeiers, ** najaarsbloeiers) die hierboven zijn omgezet in tekst.

Aanbevolen variëteiten:

• Crocus chrysanthus: 'Cream Beauty', 'Ladykiller', 'Snow Bunting'
• Crocus tommasinianus: 'Ruby Giant'
• Crocus vernus: 'Little Dorrit', 'Queen of the Blues', 'Vanguard'