Plant gids: Fritillaria

De naam fritillaria komt van het Latijnse fritillus: kistje met dobbelstenen, omdat het blokjespatroon van de bloemen van sommige soorten lijkt op het bord dat gebruikt wordt bij veel spelletjes die met dobbelstenen worden gespeeld. Er bestaan zo'n 100 soorten van dit opvallende bolgewas dat verwant is aan de lelies, maar daarvan wordt maar een klein aantal als tuinplant gekweekt. Vorm en kleur van de bloemen variëren nogal van soort tot soort en sommige zijn eerder fascinerend dan mooi. De bloemen zijn meestal klokvormig en hangend en verschijnen aan bebladerde stelen.

De hoogte varieert sterk, van laagblijvende rotstuinplanten zoals de 10–15 cm hoge Fritillaria michailovskyi tot de statige en indrukwekkende keizerskronen (F. imperialis) die meer dan 1 m hoog kunnen worden.

Veel kievitsbloemen, met name de keizerskroon, verspreiden een penetrante 'roofdiergeur', die sommige mensen onaangenaam vinden. Alle delen van de plant, ook de bollen, hebben deze geur.

Gebruik Deze planten, en met name de keizerskroon, verdienen een opvallende plaats in de voorjaarstuin. Soms vormen ze een blikvanger in een bollenperk, maar vaker worden ze opgenomen in een gemengde border met andere bolgewassen en vaste planten. Om ze het best tot hun recht te laten komen moet je een aantal exemplaren van dezelfde soort bij elkaar planten, want één exemplaar geeft niet dat indrukwekkende effect. Soorten die zich gemakkelijk vermeerderen, zoals de kievitsbloem, kun je laten verwilderen in halfschaduw. Alle soorten kunnen ook in potten worden gekweekt, maar de meeste doen het beter in de volle grond.

Verkrijgbaarheid Keizerskronen en kievitsbloemen zijn in tuincentra volop verkrijgbaar, maar voor enkele andere soorten kun je waarschijnlijk beter terecht bij gespecialiseerde bollenkwekers.

VARIËTEITEN

F. imperialis De bekendste soort is de majesteitelijke keizerskroon F. imperialis, met een krans van oranje, gele of rode klokvormige bloemen onder een kroon van groene bladeren aan 50–100 cm lange stelen.

F. meleagris De kievitsbloem F. meleagris komt in het wild voor in Europese hooilanden en is een van de gemakkelijkst te kweken soorten. De geblokte bloemen zijn groenachtig, purper, donkerrood of wit.

Andere Tot de talrijke andere soorten die de moeite waard zijn behoren F. acmopetala, met klokvormige groenbruine bloemen; F. biflora 'Martha Roderick' met bruingestreepte roomwitte bloemen; F. camschatcensis met dieppurperen, bijna zwarte bloemen; F. michailovskyi met geelgepunte, purperen bloemklokken; F. pallidiflora met zachtgele, groen- of donkerrood geaderde bloemen; F. persica met diep bloempaarse bloemen; F. pontica met groenachtige bloemklokken; en F. pyrenaica, met bloemen waarvan de buitenkant donkerrood-purper is met groene vlekken en de binnenzijde purper-groen geblokt.

GROEIOMSTANDIGHEDEN

Situering Fritillaria's groeien het best in lichte schaduw of op een plaats waar 's morgens zon en 's middags schaduw is. Sommige soorten verdragen volle zon. Alle soorten hebben graag beschutting tegen de wind.

Standplaats Fritillaria's kunnen in bedden of borders worden aangeplant, in rotstuinen of in potten, afhankelijk van de soort. F. meleagris is geschikt voor verwildering in gras. Zorg voor een doorlatende grond met veel organisch materiaal in de vorm van compost of koemest. Breng rond de planten een mulchlaag aan. F. meleagris heeft, meer dan de overige soorten, een grondsoort nodig die niet te snel uitdroogt.

KWEKEN

Planten De lelieachtige bollen drogen snel uit en moeten zodra ze verkrijgbaar zijn worden geplant. De plantdiepte varieert van 5–20 cm, afhankelijk van de soort. Zet de grote bollen van de keizerskroon op hun zij op een laag zand zodat er geen water blijft staan in de centrale holte.

Voeding Geef na de bloei wat mest, of in het voorjaar, aan het begin van het groeiseizoen, wat kunstmest. Geef bij droog weer tijdens de groei water, met name voor de bloei.

Problemen In slecht doorlatende grond kunnen de bollen gaan rotten.

BLOEI

Seizoen Van halverwege het voorjaar tot vroeg in de zomer.

Plukken Hoewel de bloemen redelijk lang goed blijven als snijbloem, worden ze zelden als zodanig gebruikt vanwege de onaangename geur van sommige soorten. Helaas is de keizerskroon er daar één van. Maar ze zijn zo prachtig in de tuin dat je er daar optimaal van kunt genieten.

NA DE BLOEI

Verzorging Als de planten zijn uitgebloeid kun je de bloeistengels weghalen, maar laat bij de kievitsbloem de bloemen staan zodat ze zaad kunnen vormen. Je kunt de bollen het beste in de grond laten. Dichte kluiten kunnen zo nodig 's zomers worden gesplitst en direct opnieuw geplant.

IN ÉÉN OOGOPSLAG

Bijzondere bolgewassen in allerlei maten en vormen, met opvallende, hangende klokvormige bloemen.

Aanbevolen variëteiten:

• Fritillaria biflora: 'Martha Roderick'
• Fritillaria imperialis: 'Lutea', 'Rubra Maxima', 'Prolifera', 'The Premier'
• Fritillaria persica: 'Adiyaman'